CỎ NGỌT

CỎ NGỌT

Giới thiệu chung về cây cỏ ngọt

Cây cỏ ngọt có tên khoa học là Stevia rebaudiana Bertoni (Hem-shi), thuộc bộ Plantae, họ cúc Asteraceae, chi Stevia, loài S rebaudiana. Có tên thường gọi: cỏ ngọt, cỏ đường, cỏ mật, cỏ cúc, cỏ trạch lan.

a.Thành phần hóa học

Cây cỏ ngọt được biết đến từ năm 1908, Resenack (1908), Dieterick (1909) đã phân li được Glucoside từ lá cỏ ngọt. Năm 1931, Bridel và Navicille tìm được Glucoside đó là Stevioside. Chất Stevioside sau khi thủy phân sẽ cho 3 phân tử Steviol và isosteviol. Chất Steviol là chất ngọt cơ bản tạo nên độ ngọt ở cây này, nó ngọt hơn đường Glucoza 300 lần và có công thức hóa học là C₃₈H₆₀O₁₈. Bằng phương pháp sắc ký bản mỏng, sắc ký khí, sắc ký lỏng cao áp, người ta thu được 11 chất có hàm lượng và độ ngọt khác nhau, nhưng tạo nên độ ngọt là các chất cơ bản sau:

+ Stevioside (Steviolglycoside): Công thức hóa học: C₃₈H₆₀O₁₈. Khi thủy phân một phân tử Stevioside sẽ cho 3 phân tử Steviol và Isosteviol. Là tinh thể hình kim, điểm nóng chảy từ 202 – 204⁰C, 1g tan trong 800 ml nước, ít tan trong cồn. Độ ngọt gấp 300 lần đường Saccarose. Đặc biệt là không tạo ra calo. Chứa trong cây với tỷ lệ 6 – 8% (Ngô Đình Văn, 2011).

+ Steviol: Công thức hóa học: C₂₀H₃₀O₃. Steviol là thành phần không đường của Glucoside, nó là cơ sở để xây dựng nên các phân tử đường khác ( Ngô Đình Văn, 2011).

+ Steviolbioside: Là chất có hàm lượng rất nhỏ. Bên cạnh Steviolbioside là Rebaudioside, số lượng ít nhưng ngọt hơn Stevioside 1,2 – 1,5 lần (Ngô Đình Văn, 2011).

+ Rebaudioside A: Công thức hóa học: C₄₄H₇₀O₂₃.3H₂ O. Là chất kết tinh không màu, độ nóng chảy từ 242 – 244^oC. Có độ ngọt rất cao bằng 130 – 320 lần đường Sucrose. Hàm lượng: 1,4 – 2% trọng lượng chất khô ( Ngô Đình Văn, 2011).

+ Rebaudioside B: Công thức hóa học: C₃₈H₆₀O₁₈.2H₂O. Rebaudioside B là chất kết tinh không màu, độ nóng chảy từ 193 – 195^oC. Hàm lượng rất nhỏ khoảng 0,03 – 0,07% (Ngô Đình Văn, 2011).

+ Rebaudioside C (Dulcoside – B): Công thức hóa học: C₄₄H₇₀O₂₃.3H₂O. Nó ngọt gấp 40 – 60 lần Sucrose, độ nóng chảy từ 235 – 238^oC. Hàm lượng: 1 – 2% trọng lượng chất khô ( Ngô Đình Văn, 2011).

+ Rebaudioside D: có hàm lượng rất nhỏ (0,03%), điểm nóng chảy từ 283 – 286^oC (Ngô Đình Văn, 2011).

Ngoài các chất chủ yếu nêu trên, trong lá cỏ ngọt còn chứa 1 số chất khác. Khảo cứu hoa cỏ ngọt cũng thu được các chất chính trên (Ngô Đình Văn, 2011).

Các nhà nghiên cứu còn xác định được trong cỏ ngọt còn chứa nhiều chất khác: gồm 3 Sterol, 8 Flavonoit, 2 chất dễ bay hơi. Các kim loại có trong cỏ ngọt theo thứ tự nhiều đến ít như sau: Ca, Mg, Fe, Mn, Sr, Cu, Cr, Cd (Ngô Đình Văn, 2011).

Cỏ ngọt nông lâm rất tốt cho sức khỏe

Dược tính của cỏ ngọt

Nghiên cứu tại Brasil trên thú vật đã công nhận các tính chất giảm đường huyết, hạ huyết áp. Năm 1996, một nghiên cứu dùng cao thô cỏ ngọt với liều cao hơn làm cho ngọt thức ăn để thử trên chuột nhắt, thấy có tính giãn mạch ở chuột bình thường cũng như chuột cao huyết áp. Nghiên cứu này cũng ghi nhận tính hạ huyết áp và lợi tiểu. Một nhóm nghiên cứu khác cũng ở Brasil chứng minh cao nước cỏ ngọt làm hạ đường huyết và tăng mức dung nạp glucose trong khi thử nghiệm và sau khi nhịn đói qua đêm. Một nghiên cứu khác cho thấy các glucoside khác như steviol, isosteviol và glucosilsteviol của cỏ ngọt ngăn chặn phản ứng sinh glucose trong cơ thể. Có tính chất làm mạnh tim, điều hòa nhịp tim được báo cáo đầu tiên ở nghiên cứu trên loài chuột năm 1978.

Tính hạ huyết áp có thể do hoạt động của prostaglandin tạo ra tính lợi tiểu và giãn mạch. Một giả thuyết khác, có thể do steviol ức chế tái hấp thu natri ở tiểu quản thận, khiến nước và các chất hòa tan được bài tiết nhiều hơn mà không ảnh hưởng lên mức độ lọc ở cầu thận. Một số nghiên cứu khác chứng minh tính hạ huyết áp là do hoạt chất trong cỏ ngọt nghẽn kênh calci, lượng calci không vào được tế bào cơ trơn khiến cơ trơn không co thắt nên gây ra tính giãn mạch.

Một nghiên cứu lâm sàng về sự dung nạp glucose trên người tình nguyện. Mẫu nghiên cứu gồm 22 người, cho thấy dung nạp tốt và không có phản ứng phụ gì.

Cỏ ngọt nông lâm 

Diễn biến khi cơ thể dùng cỏ ngọt

Stevioside uống vào sẽ được thải ra theo phân. Phần lớn đều bị phân hóa bởi vi khuẩn ở ruột (manh tràng) thành steviolbioside, steviol và glucose. Sau đó steviol sẽ biến thành các liên hợp trong gan và theo mật vào ruột và thải ra ngoài theo phân.

Steviosidngọt gấp 300 lần đường mía, có ưu điểm hơn các chất đường hóa học khác là thiên nhiên từ cây cỏ và không độc, bền ở nhiệt độ cao, không bị thủy phân ở môi trường acid (độ chua của thức ăn) và không bị lên men trong thực phẩm, hay trong quá trình bảo quản.

Sơ chế các sản phẩm từ cỏ ngọt

Cỏ ngọt có thể làm nguyên liệu và các thành phẩm sau:

+ Lá khô (làm trà đơn hoặc phối hợp với atisô); làm xi rô, bột, hoặc chiết xuất stevioside để tẩm vào trà Nhân sâm – Đương quy – Nhân trần.

+ Tinh thể hay bột stevioside (để vào cà phê, nước giải khát, chè ngọt, bánh kẹo).

+ Với trà cỏ ngọt bán trên thị trường là những gói cành lá cỏ ngọt khô, có thể dùng để sắc uống với liều 3 – 9 g/ngày. Có thể sắc lấy nước đặc hơn để cho vô chè, cháo, cà phê thay đường.

 Với các lợi ích đó, cỏ ngọt nông lâm chuẩn đã và đang chuẩn bị cho những đợt cây tốt nhất. Bạn đã sẵn sàng chưa?